Artikelen

Beste Collega's,

Helaas kan ik mijn steun niet betuigen aan het hier genomen initiatief een halt toe te roepen aan het fusieproces binnen kerkelijk Nederland. Gaarne licht ik dit enigszins toe, omdat mijn ervaringen echt anders zijn dan hetgeen in de bijgevoegde notitie op enkele plaatsen naar voren wordt gebracht. Allereerst wil ik erop wijzen dat het fusieprobleem in de kerken van Nederland (bij de PKN evenzeer als in katholieke kring) niet zozeer wordt ingegeven door een tekort aan predikanten of priesters als wel een tekort aan kerkgangers. Feitelijk telt Nederland, op basis van het het aantal regelmatige kerkgangers niet of nauwelijks minder priesters dan 40 jaar geleden, toen de Nederlandse kerkprovincie nog een volkskerk was. Uiteraard onderschrijf ik wel hetgeen te lezen staat in de paragraaf "het theologisch en pastoraal-psychologisch belang van lokale geloofsgemeenschappen".

Als direct betrokkene bij het fusieproces van acht Nijmeegse parochies constateer ik evenwel dat het bisdom ons alle mogelijkheid biedt om dit proces zodanig te begeleiden dat er met de basisgemeenschappen in gesprek wordt gegaan. Het bisdom juicht het alleen maar toe dat er hier in Nijmegen, anders dan in Tilburg en Eindhoven, niet van bovenaf maatregelen hoeven te worden uitgevaardigd, maar dat wij vanuit de basis de gesprekken zijn begonnen met alle betrokkenen. Er is ons bovendien veel aan gelegen om de eigenheid van de lokale geloofsgemeenschappen zoveel mogelijk te respecteren en in stand te houden. In de werkgroep liturgie samengesteld uit vertegenwoordigers van de acht parochies is juist die eigenheid als kostbaar uitgangspunt genomen, hetgeen tot een unaniem aanvaard rapport heeft geleid .

Bij velen is bovendien in de afgelopen maanden het besef gegroeid dat samenbundeling van de krachten een conditio sine qua non is, om de kerk ook op de middellange termijn tot een levendige gemeenschap overeind te houden. De demografische opbouw van de huidige acht gemeenschappen is, zo wordt door iedereen onderkend, op dit moment ontegenzeggelijk zorgwekkend en gezien de gemiddelde hoge leeftijd moet worden vastgesteld dat het aantal kerkgangers nog jaarlijks terugloopt met ca. 3%, zoals ook uit de jaarlijkse kerkbijdragen valt op te maken Waar in de acht parochies van Nijmegen-Midden gemiddeld op een weekend nog maar 700 personen ter kerke gaan, is het aantal van acht kerken wel heel veel, zeker als men weet dat in sommige van die kerken slechts groepen van ca. 40 en 70 personen te vinden zijn. Daarom is samenwerking noodzakelijk, ook al beseffen wij dat het samensmelten van lokale gemeenschappen tot een groter geheel pijnlijke momenten kent. Desalniettemin kent dit proces niet alleen negatieve kanten, maar biedt het ook kansen en daarvoor wens ik mij voorlopig nog sterk te maken

Het is ongetwijfeld zo dat er in  de "systeemwereld" waarvan in de notitie wordt gesproken soms al te bureaucratisch en bestuurlijk naar de ontwikkelingen in kerkelijk Nedreland wordt gekeken. Daarom was het verheugend de bisschop van Den Bosch zéér onlangs te horen zeggen dat pastorale motieven altijd doorslaggevend dienen te zijn bij het proces waarin kerkelijk Nijmegen zich op dit moment bevindt en niet de kille cijfers alleen. Het moge duidelijk zijn dat ik de conclusie van de notitie dan ook onmogelijk kan onderschrijven waar wordt gesteld dat het bisschoppelijk beleid alleen maar op autoritaire wijze gestalte zou krijgen en waar geen oog zou zijn voor de eigenheid van de plaatselijke geloofsgemeenschappen.

Met vriendelijke groeten,

Hans Bots

P.S. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen, indien deze tekst op uw site wordt geplaatst

prof. dr. Hans Bots
Berg en Dalseweg 85g
6522 BC Nijmegen
tel. 00 31 24-6961710
mobiel: 06 51 41 71 11


Antwoordbrief van prof. Wiel Hoekstra namens de initiatiefgroep aan prof. Hans Bots 18 april 2013

 

Geachte collega Bots

Wij stellen uw reactie op onze notitie op prijs en respecteren het dat u, om u moverende redenen, niet instemt met het document. Voor ons is het belangrijk ook de overwegingen van personen of instanties die niet instemmen te kennen. Wel veroorloven we ons enkele kanttekeningen bij uw reactie.

U stelt dat het aantal priesters betrokken op het aantal kerkgangers niet of nauwelijks minder is dan 40 jaar geleden. Dat is op zich juist. Maar dat het aantal priesters in geen verhouding staat tot het huidig aantal geloofsgemeenschappen en hoe de bisschoppen daaraan het hoofd bieden is de kern van onze zorg voor de toekomst van de huidige geloofsgemeenschappen.

Wij sluiten de noodzaak van fusie van geloofsgemeenschappen niet uit waar wij op pagina 2 regel 2 stellen: ‘Organisatorische samenwerking/samenvoeging van geloofsgemeenschappen kan om logistieke redenen nodig zijn …’.Ons baart de wijze waarop de fusies gaandeweg gestalte krijgen zorg.

Wat u schrijft over het  fusieproces zoals u dat in Nijmegen meemaakt verschilt sterk van wat elders , en ons referentiekader is met name het bisdom Utrecht, is ervaren. Daar kwamen fusieprotocollen tot stand die nadrukkelijk verwoordden dat in de fusieparochie de eigenheid en de eigen identiteit van de lokale geloofsgemeenschappen zou worden gegarandeerd. Als een fusie eenmaal bij bisschoppelijk decreet tot stand is gekomen, trekt de bisschop zich daar vervolgens weinig of niets van aan. Hij vaardigt richtlijnen en decreten uit die erop gericht zijn alle pluriformiteit te elimineren om zo uniformiteit tot stand te brengen, bijvoorbeeld door de instelling van eucharistische centra. De niet als eucharistisch centrum aangewezen locaties worden daardoor uiteindelijk uitgehold en onherstelbaar beschadigd omdat ze van hun vitaliteit worden beroofd.

Bovendien is het de bedoeling van de bisschoppen om in de komende jaren grote aantallen kerkgebouwen te sluiten. Elke kerksluiting betekent voor de betrokkenen niet alleen een emotioneel afscheid van een gebouw dat hen soms generaties lang dierbaar is geweest, maar bovendien het einde van de betreffende lokale, soms zeer vitale geloofsgemeenschap.

Terzijde, de opgave om bij een fusie elke geloofsgemeenschap tot haar recht te laten komen is extra groot wanneer de fusie plaatsvindt in een uitgestrekte plattelands regio. Wellicht is de situatie die u in Nijmegen ervaart in dat licht anders.

We wensen u succes bij uw inspanningen om een door de basis gedragen fusie tot stand te brengen en hopen van u over de voortgang te horen

Met vriendelijke groeten namens de initiatiefnemers van de notitie,

Wiel Hoekstra


Aan het secretariaat van het Professorenmanifest

Geachte lezer,

Dit manifest komt voor mij als een geschenk uit de hemel! Het is allemaal zo verschrikkelijk waar wat hier vermeld wordt en de werkelijkheid is vaak nog erger.

Als oud-bestuurder van de parochie van de Heilig Landstichting (nu behorend tot Nijmegen-Zuid) kan ik alles totaal onderstrepen. Van het kommentaar van de heer Bots die vooralsnog het manifest niet ondertekent, begrijp ik weinig. Waarschijnlijk heeft hij de historie van het hele fusieproces niet meegemaakt.

Dit fusieproces is niet zuiver en wordt via nieuw benoemde priesters en de door deze binnengehaalde bisschoppelijke fusiebegeleiders gewoonweg afgedwongen omdat er slechts één weg bestaat : die door -in ons geval Den Bosch- uitgestippeld is. Wie het er niet mee eens is, wordt zoals mij overkomen is, staande de bestuursvergadering, uit het bestuur gestoten. De achterblijvers zien omwille van het "kerkelijk gezag" dan af van verdere protesten.

De bisschop wil alleen hem welgevallige bestuursleden.

De twee brieven die ik n.a.v. dit hele gebeuren en de vele kwalijke voorvallen er omheen aan bisschop Hurkmans persoonlijk geschreven heb, werden afgedaan met : "De bisschop heeft uw brief met interesse gelezen."

Een brief aan Paus Benedictus XVI persoonlijk, waarin ik het onmogelijke beleid van de door hem benoemde bisschoppen en kardinaal hekelde, bracht mij na een week of zes via de nuntiatuur in Den Haag nieuwe moed. De schrijver vanuit het pauselijk secretariaat drukte mij op het hart "mein persönliches Zeugnis in meinem Umfeld" verder te dragen.

Voortdurend ben je bezig, mogelijkheden te zoeken om het kerkelijk beleid van deze bisschoppen te stoppen. Alleen kun je echter niets!

Daarom hoop ik dat de initiatiefnemers van dit manifest zullen doorgaan om de verdere aftakeling van de Nederlandse katholieke kerk door deze bisschoppen een halt toe te roepen.

 

Met hartelijke groet,

Joop van Rossum